تاريخ : یکشنبه دهم آبان 1388 | 11:46 | نویسنده : مدیر

امروزه دردنیا اقتصاد روابط مالی وپولی بسیارگسترده ای ایجاد شده است به گونه ای که بسیاری ازافراد سرمایۀ اندک خود را درکنارهم گذاشته وبه یک فعالیت اقتصادی
پرداخته اند. این مورد به دنبال صنعتی ازقرن 19 به بعد چشم گیرترشده است. ازطرفی گسترش فعالیت های اقتصادی وسرمایه گذاری به فراترازمرزهای سیاسی به دلیل نیازبه بازارهای مصرف ومتعادل کردن بازارهای تقاضا وعرضه سبب گردیده است که آثارمالی رویدادهای اقتصادی مؤسسات وسازمان ها درقالب دفاترمالی وبرحسب واحد پول گردآوری شود. قابلیت اتکا به این اطلاعات نیازمند اطمینان به درستی ومربوط بودن اطلاعات واعتماد به تهیه کنندگان دارد. همین امرزمینه را برای استفاده ازخدمات حرفه ای حسابرسان مستقل فراهم نموده است.

قبل ازبیان دلایل نیازبه خدمت آنان تعریفی ازحسابرسی ارائه می شود.

تعریف حسابرسی 

فرایند منظم وسیستماتیک برای تحصیل وارزیابی مدارک مرتبط با ادعاهای مدیریت درخصوص اعمال ورویدادهای اقتصادی واحد تجاری است تا میزان مطابقت وهماهنگی بین این ادعاها بامعیاروقواعد مربوطه ومدارک ارائه شده مشخص شود ونتایج به استفاده کنندگان ارائه گردد.

 

مفهوم حسابرسی

حسابرسی رسیدگی جستجو گرانه وسیستماتیک به اسناد، مدارک و دفاتر یک مؤسسه توسط شخصی مستقل ازتهیه کنندگان آن ها می باشد که براساس این رسیدگی ضمن گردآوری شواهد ومدارک لازم درخصوص مطلوب بودن آن ها اظهارنظرحرفه ای ارائه می دهد.

تعریف حسابرس :

به فرد یا مؤسسه ای گفته می شود که مسئولیت نهایی حسابرسی صورت های مالی ویا ارائه خمات مرتبط (بررسی اجمالی صورت های مالی، اجرای روش های رسیدگی مورد توافق، تنظیم گزارشات مالی) را به عهده دارد.

حسابرس صورت های مالی را بررسی می کند وبه دنبال آن است که با گردآوری شواهد ومدارک کافی وقابل اطمینان درخصوص درستی تهیه وارائه صورت های مالی ازجنبه های با اهمیت وبا توجه به رعایت اصول پذیرفته شده حسابداری، اظهارنظرحرفه ای ارائه نماید. حسابرس به دنبال اثبات ادعاهای مدیریت می باشد که این ادعاها را به صورت گزارشات مالی، مدارک ومستندات مالی، توسط مدیریت دراختیارحسابرس قرارمی گیرد تا حسابرس مالی با رسیدگی جستجو گرانه وسیستماتیک خود شواهدی متقاعد کننده، برای اظهارنظرخود گردآوری نماید.

حسابرسی هیچ گاه بدون رسیدگی به صورت های مالی درمورد آن ها نظرحرفه ای بیان نمی کند. این رسیدگی دارای محدوده مکانی ومحدوده زمانی می باشد.

حدود رسیدگی بیانگرمحدوده مسئولیت وکارحسابرسان نیزمی باشد که برای اثبات ادعاهای مدیریت مورد استفاده قرارمی گیرد.

ضرورت استفاده از خدمات حسابرسان

به دلایل زیراستفاده ازخدمات حسابرسان مستقل برای واحدهای اقتصادی ضروری است :

1- نیازهای اعتباردهندگان وسرمایه گذاران

حسابرسان مستقل ازویژگی های خاص زیربرخوردارند:

الف) دانش وآموزش حرفه ای مربوطه را دارا می باشند.

ب) اجازه بررسی وحسابرسی مدارک مالی را دارند.

ج) ازکارمندان شرکتی که صورت های مالی را تهیه کرده اندو مورد حسابرسی می باشند، نیستند.

د) دارای آیین رفتارحرفه ای مشخص ولازم الاجرا هستند.

بنابراین حسابرسان مستقل به دلیل برخورداری از ویژگی هاي ذکرشده ، ازنظرسرمایه گذاران واعتباردهندگان درمورد تأیید ودرستی صورت های مالی شرکت صلاحيت دارند ومی توانند نیازسرمایه گذاران واعتباردهندگان را به اطلاعات مالی قابل اتکا وقابل اطمینان تأمین نمایند.

2- تئوري نمايندگي و مباشرت

 مدیر، نماینده یا مباشرمالک است . اما واقعیت آن است که هرکدام براساس منافع خودشان عمل می کنند واهدافشان با هم متفاوت است . مالکیت به دنبال افزایش ثروت یعنی افزایش درارزش سرمایه گذاری ها ودریافت سود است درحالی که مدیریت به دنبال افزایش رفاه خود می باشد. که این وضعیت، تضاد بین مدیران ومالکان را به همراه دارد وممکن است مالک دچاراین ذهنیت شود که اهداف مورد نظرمدیریت برای اهداف وی مضراست. برای رفع این ذهنیت ، مدیران ومالکان با استفاده ازخدمات حسابرسان (به عنوان یک گروه مستقل برای حسابرسی صورت های مالی) ضمن آن که خواهان افزایش اعتبارادعاهای موجود درصورت های مالی می باشند به دنبال حذف این تضادها برمی آیند. نتیجه این حسابرسی ضمن اطمینان دهی به مالکان، می تواند اعتبارعملکردی برای مدیران به همراه داشته باشد.

3- پیامدهای اقتصادی وسیاسی

صنایع کوچک وبزرگ، چارچوب یک نظام اقتصادی می باشند. دراین نظام اقتصادی بایستی اطلاعات مالی ازدرستی وصداقت لازم برخوردارباشد. چرا که تصمیم گیری های کلان اقتصادی کشوربراساس نتایج واطلاعات قبلی اتخاذ می شود وبررسی عملکرد جاری نیزدرمقایسه با معیارهای ازپیش تعیین شده امکان پذیراست.لذا هرگونه نادرستی دراطلاعات اقتصادی نه تنها سبب بحران دراقتصاد کشورمی شود، بلکه پیامدهای دیگری مثل مشکلات سیاسی ،فرهنگی واجتماعی را به همراه خواهد داشت. بنابراین اعتباردهی به گزارشات مالی وافزایش قابلیت اتکا آن ها از ضروريات جامعه مي باشد .

4- تئوری انگیزش

بیشترمردم معتقدند که ملاحظات انگیزشی حسابرسان درهنگام حسابرسی درمورد رعایت آیین رفتارحرفه ای وحفظ پایگاه حرفه دراجتماع، سبب افزایش ارزش اطلاعات ارائه شده درصورت های مالی می گردد. هم چنین برطبق این نظریه تهیه کنندگان صورت های مالی می دانند که ادعاهایشان موضوع کارحسابرسان می باشد، بنابراین تهیه صورت های مالی مطابق با رعایت استانداردهای حسابداری وبرخورداری آن ها ازقابلیت اتکا واطمینان ضرورت می یابد، وهمین امرانگیزه لازم برای استفاده مدیریت ازخدمات حسابرسان را به همراه دارد.

ادعاهای مدیریت:

مدیریت شرکت مسئولیت تهیه وارائه صورت های مالی را به عهده دارد که بیانگرادعاهای وی درخصوص رویدادها وفعالیت های مالی واحد اقتصادی است.

این ادعاها به پنج قسمت تقسیم می شوند.

1- وجود یا رخداد مدیریت با تهیه وارائه صورت های مالی ویادداشت های همراه نسبت به وجود دارایی ها وبدهی ها وحقوق صاحبان سرمایه ارائه شده درترازنامه وهمچنین نسبت به رخداد درآمدها وهزینه های عملیاتی وغیرعملیاتی درصورت سود وزیان درطی دوره مالی مورد حسابرسی ادعا می نماید.

2- حقوق وتعهدات مدیریت ادعا می نماید که مؤسسه مالک حقوق حاصل ازمالکیت دارایی هاست ومتعهد نسبت به پرداخت بدهی های نشان داده شده درترازنامه است.

3- کامل بودن مدیریت ادعا می نماید که صورت های مالی شامل تمام دارائی ها، بدهی ها، حقوق صاحبان سهام، درآمدها وهزینه های عملیاتی وغیرعملیاتی
می باشد. به عنوان مثال : موجودی های کالا درترازنامه، شامل همه موجودی های کالا درانبار، کالاهای درراه وکالاهای امانی نزد دیگران می باشد که به درستی شناسایی شده اند.

4- ارزیابی وتخصیص مدیریت ادعا می نماید که همه مقادیردارایی ها، بدهی ها، حقوق صاحبان سهام، درآمدها وهزینه های عملیاتی وغیرعملیاتی ارائه شده درصورت های مالی به طورمناسب وبه درستی ارائه شده است. منظور از مقادیر مناسب ، ارزشی است که به اقلام صورت های مالی براساس رعایت اصول پذیرفته شده حسابداری اختصاص می یابد.

به عنوان مثال موجودی کالا به طورمناسب وبراساس قاعده اقل بهای تمام شده ارزیابی ودرترازنامه نشان داده شده است.

5- ارائه و افشاء مدیریت ادعا می نماید که مقادیرصورت های مالی به طورمناسب طبقه بندی ،افشاء وبا رعایت اصول پذیرفته شده حسابداری صورت گرفته است.

به عنوان مثال ، موجودی های کالا که درطبقه دارائی های جاری قرارگرفته است بیانگرادعاهای مدیریت، درخصوص فروش آن ها درطی یک دوره آتی وطی چرخه عادی عملیات می باشد.

مقایسه حسابداری با حسابرسی

1- عمل حسابداری همیشه مقدم برحسابرسی است. زیرا که حسابرسی، رسیدگی به نتایج کارحسابداری را انجام می دهد.

2- هدف حسابداری تهیه اسناد ومدارک مالی وارائه گزارشات مالی است درحالی که هدف حسابرسی اظهارنظرحرفه ای درمورد مطابقت آن ها با اصول حسابداری است.

3- حسابداری یک عمل مستمروروزانه است درحالی که حسابرسی به صورت مقطعی وعموماً درپایان دوره مالی صورت می گیرد.

4- درانجام حسابرسی، حسابرس علاوه برآگاهی ازاستانداردهای حسابرسی عمل نماید.

5- حسابداری توسط کارکنان مالی زیرمجموعه مدیریت صاحب کارانجام می شود. درحالی که حسابرسی توسط حسابرس که از مدیریت واحد مورد رسیدگی استقلال ذهنی و عمل دارد، انجام می گیرد.

6- درکارحسابرسی، حسابرس به ناچارازروش های نمونه گیری بهره می گیرد، که این درمورد حسابداری صادق نیست.

درمجموع می توان چنین گفت که حسابرسی ازنظرهدف، شیوه کار ،مسئولیت ونوع قرارداد با حسابداری تفاوت های چشمگیری دارد. حسابدار، داده های مالی را درمورد انتقال کالا(فروش) به مشتریان، مشخص، ارزش پولی آن را تعیین ، درحساب مربوطه ثبت، خلاصه وطبقه بندی می نماید واثرآن را درصورت های مالی نشان می دهد. (حساب درآمد فروش، بدهکاران، نقد) درحالی که حسابرس عمل ثبت، خلاصه کردن، طبقه بندی رویدادها را انجام نمی دهد. او مدرک وشواهد را گردآوری، ارزیابی ونتیجه را با توجه به حساب فروش رسیدگی می کند تا نسبت به ارائه منصفانه آن ها درصورت هاي مالی اطمینان یابد.

انواع حسابرس براساس نوع وابستگی آن ها

حسابرسان براساس ارتباطشان با اشخاصی که برای آن ها کارحسابرسی انجام می دهند به صورت زیرطبقه بندی می شوند :

1- حسابرسان خارجی

این حسابرسان تحت عنوان حسابداران خبره نیزشناخته می شوند که ازسازمان هایی که ادعاها وصورت های مالی شان حسابرسی می شود مستقل هستند وانجام حسابرسی آن ها مبتنی برقراردادهای حسابرسی است. اکثرحسابرسی هایی که توسط حسابرسان خارجی انجام می شود ازنوع حسابرسی های صورت های مالی است گرچه ممکن است سایرحسابرسی ها را نیزانجام دهند. اين گروه ازحسابرسان را حسابرس خارجی می گویند.

2- حسابرسان داخلی

حسابرسان داخلی، وظیفه حسابرسی داخلی مؤسسه وارزیابی وبررسی كفایت و اثربخشی سیستم های حسابداری وکنترل داخلی مؤسسه را به عهده دارند. حسابرسان داخلی عمدتاً ازکارکنان مؤسسه بوده ویکی ازاجزای اصلی محیط کنترلی درسیستم های کنترل داخلی محسوب می شوند. حسابرسان داخلی بایستی ازاستقلال نسبی برخوردارباشند. یعنی ازمجموعه مورد حسابرسی بایستی مستقل باشند. زیرا بایستی کارآن ها را بررسی وبه مدیریت بالا ترگزارش نمایند.

3- حسابرسان دولتی

مؤسسات دولتی به دلیل تبعیت ازقوانین مالی دولتي ولزوم رعایت سایرقوانین حاکم برعملیات مالی به ناچارسیستم حسابداری ومالی جدایی ازسیستم حسابداری ومالی مؤسسات تجاری دارند. (مثلاً رعایت فرض نقدی تعدیل شده درمقابل فرض تعهدی حسابداری) ازطرفی هماهنگ شدن هزینه های دولت با درآمدهای آن، مقایسه عملکرد سالانه بودجه(گزارش تفريغ بودجه) ، ضرورت استفاده ازخدمات حسابرسان دولتی را که با قوانین ومقررات مربوطه آشنا باشند به همراه دارد.

حسابرسان دیوان محاسبات وممیزان مالیاتی ازجمله حسابرسان دولتی محسوب می شوند.

انواع حسابرسی براساس هدف

براساس هدف انجام رسیدگی، حسابرسی درسه طبقه قرارمی گیرد :

1- حسابرسی صورت های مالی :

این حسابرسی، شامل جمع آوری شواهد درخصوص ادعاهای مدیریت مربوط به واحد اقتصادی (صورت های مالی) واستفاده ازشواهد برای تأمین مطابقت یا عدم مطابقت آن ها با اصل پذیرفته شدۀ حسابداری است. گزارشگری مالی درواحدهای تجاری بازتاب نیازگزارشگری مالی وانتظارات گروه های استفاده کننده ازصورت های مالی مثل سرمایه گذراران، اعتباردهندگان، دولت ومدیران است که برای تصمیم گیری دولت وبه جای اقتصادی برنامه ریزی، اعمال نظارت وپاسخگویی به این اطلاعات نیازدارند.

مجموعه صورت های مالی شامل : ترازنامه، صورت سود وزیان جامع وصورت جریان وجوه نقد همراه با یادداشت های توضیحی پیوست جزء محوری گزارش های مالی وعمده ترین وسیله انتقال اطلاعات خارج ازواحد اقتصادی است. اطلاعات صورت های مالی زمانی برای استفاده کنندگان مفید ومؤثراست که ازویژگی های کیفی لازم برخوردارباشد. یکی ازویژگی های کیفی اطلاعات مالی، قابلیت اعتماد است. اطلاعات مالی هنگامی قابل اعتماد است که آثارمالی معاملات ونتایج سایررویدادهای مالی به گونه ای بی طرفانه اندازه گیری شود ونتایج اندازه گیری ها معتبروقابل اتکاء باشد. استفاده کنندگان صورت های مالی هنگامی می توانند اطلاعات را قبول کنند که شخص ذیصلاح وبی طرف نسبت به میزان اعتماد این اطلاعات نظرحرفه ای ارائه دهد. اين عمل را حسابرسان مستقل انجام
می دهند. هدف آنان اعتباردهی به صورت های مالی می باشد که با اظهارنظرحرفه ای خود پس ازگردآوری شواهد ومدارک لازم امکان تحقق دارد.

2- حسابرسی رعایت:

اجرای این نوع حسابرسی وابسته به وجود معیارقوانین ومقررات ازپیش تعیین شده ای
مي باشد که توسط مقامات مجازمقررشده باشد. کامل ترین نوع حسابرسی رعایت دردستگاه ها وسازمان های دولتی صورت می گیرد که درآن جا می بایست برطبق بودجه عمل نماید وملزم به رعایت آن می باشند. این نوع حسابرسی دردونوع دیگرحسابرسی نیزانجام می شود. برای نمونه درحسابرسی صورت های مالی مدیریت ملزم به رعایت اصل پذیرفته شده  حسابداری است یا درحسابرسی عملیاتی مدیران بخش های مختلف عملیاتی ملزم به رعایت دستورالعمل وسیاست خط مشی های ابلاغ شده می باشد.

3- حسابرسی عملیاتی :

حسابرسي عملياتي بررسی منظم برنامه ریزی شده، بی طرفانه وتجزیه وتحلیل فعالیت های یک سازمان یا بخش مشخصي ازآن سازمان می باشد که درجهت دستیابی به اهداف انجام می گيرد. حسابرسی عملیاتی را می توان حسابرسي عملکرد هم نامید که ازطریق مقایسه شیوه انجام فعالیت های یک سازمان با سیاست های سازمانی ، استانداردها اهدف کمی ویا معیار اندازه گیری مناسب دیگرصورت می گیرد ضمناً درحسابرسی عملیاتی که نوعی خدمت مشاوره ای به مدیریت است علاوه برارزیابی عملکرد فرصت ها وراهکارها نیزارائه می شود بنابراين سه هدف کلی برای حسابرسی عملیاتی وجود دارد.

1- ارزیابی عملکرد : به منظوراطمینان یافتن ازدستیابی به اهداف واجرای برنامه ها وسیاست های مدیریت ارزیابی عملکرد با مقایسه بین عملکرد واقعی واهداف تعیین شده صورت می گیرد. درزیربه مصداق هایی ازارزیابی عملکرد اشاره می کنیم.

الف) طمینان یافتن ازوجود وبه کارگیری معیارهای مناسب برای ارزیابی عملیات

ب) اطمینان یافتن ازتأکید ورضایت مشتریان واستفاده کنندگان خدمات محصولات

ج) اطمینان یافتن ازجامع ومنسجم بودن سیستم های اطلاعاتی وعملیاتی سازمان

د) اطمینان یافتن ازپیش بینی دربه کارگیری سیستم ارزیابی وبازخورد مناسب درسازمان

ه) اطمینان یافتن ازاتکاء به گزارش های عملیاتی به عنوان یکی ازمبانی اصلی مدیریت

2- شناسایی فرصت های بهبود عملیات: منظورافزایش صرفه اقتصادی كارايي اثر بخش و حفاظت محيط زيست مي باشد.

تعریف صرفه اقتصادی: عبارتست ازتلاش درجهت حداقل کردن هزینه تحصیل واستفاده ازمنابع سازمان با حفظ کیفیت مناسب.

کارایی : عبارتست ازنسبت نتایج به دست آمده ازعملیات به منابع مصرف شده (نسبت ستانده به داده).

اثربخشی : عبارتست ازمیزان دستیابی به هدفها.

حفاظت محیط زیست : عبارت است ازانجام عملیات ودستیابی به اهداف بدون وارد کردن کوچکترین خسارت به محیط زیست

3- ارائه راهکارها وپیشنهادات لازم برای بهبود عملیات : درحسابرسی عملیاتی گزارش حسابرس به مدیریت بالاتر ارسال می شود بنابراين درکل یک سازمان استقلال حسابرسی عملیاتي جایگاه مشخصی ندارد اگرچه حسابرس ازواحدهای مورد حسابرسی بايستي استقلال داشته باشد. به دلیل آن که معیارهای ارزیابی عملیات ونوع گزارش واطلاعات مورد نیازازتنوع زیادی درسازمان وبخش های مختلف آن برخورداراست.

حسابرسی عملیاتی نسبت به دو نوع حسابرسی دیگرازقضاوت شخصی بيشتري بهره
مي گيرد.

مقایسه حسابرسی عملیاتی با حسابرسی صورتهای مالی:

این دو حسابرسی تفاوت های قابل ملاحظه ای با هم دارد گرچه درموارد بسیاری ازمراحل کارمثل برنامه ریزی کنترل و سرپرستی ، شناسایی واقعیت ها، تجزیه وتحلیل و مستندسازی تدوین وارائه پیشنهاد وگزارشگری نتایج مشابه هم هستند.

تفاوت های عمده :

1- هدف حسابرسی مالی ارائه نظرحرفه ای درخصوص صورت های مالی واحد مورد رسیدگی می باشد گرچه حسابرسی درحین شناخت ازسیستم کنترل داخلی ممکن است نظرات وپیشنهادهای مشخصی را درقالب نامه مدیریت تهیه وبه صاحب کارارائه نماید درحالی که هدف حسابداری عملیاتی ارزیابی عملکرد شناسایی فرصت های بهبود عملیات وارائه پیشنهاد است «نامه مدیریت گزارش حسابرسی به مدیریت صاحب کاراست که حامل پیشنهادهای لازم برای اصلاح هرگونه نارسایی کشف شده حین ارزیابی سيستم کنترل داخلی است»

2- حسابرسی عملیاتی می تواند درمورد بخش های مختلف سازمان به طورجداگانه ویا کل سازمان وبراساس نیازودرخواست صورت گیرد درحالی که حسابرسی مالی مربوط به کل سازمان می باشد.

3- نوع گزارش حسابرسی عملیاتی براساس نیازودرخواست ممکن است متنوع وبراساس معیارهای اندازه گیری مختلف تهیه شده باشد اما گزارش حسابرسي مالی براساس چارچوب مشخص واستاندارد تهیه می شود.

4- گزارش حسابرسی مالی برای افراد برون سازمانی قابلیت اطمینان واتکاء نسبت به صورت های مالی واحد مورد رسیدگی ایجاد می نماید ونوع گزارش آنان می تواند برتصمیمات افراد برون سازمان درتداوم فعالیت واحد مورد رسیدگی تأثیرگذارباشد اما گزارش حسابرسی عملیاتی بیشترسیاست ها وتصمیمات مدیران سازمان را تحت تأثیرقرارمی دهد.

5- درحسابرسی صورت های مالی حسابرسی حتماً ضمن رعایت استانداردهای حسابرسی بایستی ازاستقلال عملی وذهنی برخوردار باشد اما درحسابرسی عملیاتی استقلال حسابرس ازبخش مورد رسیدگی کفایت می کند .

محدودیت های حسابرس :

به دلایل زیرحسابرس نمی تواند تأیین کننده قطعی صحت و درستي ادعاهاي مالی ویادداشت های مالی باشد.

1- عملیات حسابرسی عموماً برمبنای نمونه گیری ازمدارک وشواهد دردسترس صورت می گیرد زیرا هرمبلغ ارائه شده درصورت های مالی ممکن است ازهزاران سند حسابداری ومدارک مربوط به دست آمده باشد که به دلیل محدودیت زمانی وهزینه اي حسابرسان به ناچارازروش نمونه گیری ودرخصوص موارد با اهمیت حسابرسی را انجام می دهند گرچه نمونه ها بایستی ازنظرعلمی بیانگراطلاعات قابل اتکا وگویای واقعیت موجود در جامعه
می باشد به همين دليل استفاده از روش نمونه گيري مانع از ارائه اطمينان مطلق و كامل
 مي باشد و محدوديتي براي حسابرس محسوب مي شود .

2- مبالغ ارائه شده درصورت های مالی دراغلب موارد متأثرازنظرات کتبی یا شفاهی مدیران می باشد مثل (ذخیره مطالبات مشکوک الوصول) گرچه حسابرسان منطقی بودن نظرات مدیریت ومطابقت آن ها با اصول حسابداری درتهیه صورت های مالی را مورد رسیدگی قرارمی دهند اما بازممکن است واقعیت مشخص نشده باشد.

3- حسابرس به عنوان یک انسان ممکن است دچارخطا شود وبی دقتی و يا هرعامل سهوی  دیگری ممکن است سبب شود وي مدارک وشواهد کمتری را گردآوری نمايد  یا نمونه های گردآوری شده توسط وی گویای مناسبی برای واقعیت موجود درجامعه نباشد محدودیت های فرق ازجمله مواردی است که حسابرسان درحسابرسی با آن مواجه هستند و حذف آن ها غیرممکن یا هزینه ووقت زیادی را لازم خواهد داشت .

اهمیت :

همان طورکه قبلاً اشاره گردید هدف حسابرسی صورت های مالی اظهارنظرحرفه ای درمورد درستی تهیه وارائه صورت های مالی ازجنبه های با اهمیت وطبق اصول حسابداری می باشد.

اهمیت درحسابداری وحسابرسی کاربردی مهم ومتفاوت دارد گرچه مفهوم یکسانی ازآن درهردو به کارگرفته می شود. اطلاعاتی با اهمیت تلقی می شود که عدم ارائه یا ارائه نادرست آن بتواند قضاوت وتصمیم گیری یک استفاده کنندۀ منطقی ازصورت های مالی درمورد امورواحد اقتصادی را تحت تأثیرقراردهد وآن را تغییردهد.

اهمیت مفهوم نسبی وقضاوتی است که حسابرس ،درتمام مراحل فرایند حسابرسی ارتباط آن را با خطرحسابرسی مورد ارزیابی قرارمی دهد آنان درمراحل مختلف حسابرسی مثل برنامه ریزی ، جمع آوری شواهد وگزارشگری برای تعیین میزان، نوع، ماهیت شواهد زمان بندی اجرا و حدود آزمون های حسابرسی آستانۀ اهمیت قابل قبول را مشخص می کند تا بتواند اشتباهات وتحریفات با اهمیت موجود را کشف نماید. طبق استانداردهای حسابرسی ، حسابرس بایستی اهمیت ورابطۀ آن را با احتمال خطرحسابرسی در رسیدگی های خود ارزیابی نماید برای تعیین سطح اهمیت دوگروه عوامل کمی( تعیین کننده) وعوامل کیفی(تعدیل کننده) مؤثرهستند. می توان چنین نتیجه گرفت که اهمیت بیانگر حداکثراشتباهات وتحریفاتی است که می تواند درصورت های مالی وجود داشته باشد وحسابرسی کماکان براین باورباشد که اشتباهات وتحریفات مزبورتصمیم گیری فرد تصمیم گیرندۀ آگاه را تحت تأثیرقرارنمی دهد(این حالت را اشتباه قابل تأمل می نامند)

مفروضات حسابرسی :

حسابرسی به عنوان یک حرفه ازیک نظام منطقی وعقیدتی برخورداراست که برای رفع مشکلات حرفه وارائه دلایل درمقابل انتقادات داخل وخارج ازحرفه برمفروضات زیراستواراست:

1- صورت های مالی وسایراطلاعات مالی قابلیت تأیید دارند :

 ضرورت وجود حسابرسی دراین فرض ملاحظه می گردد اگرصورت های مالی قابلیت تأیید نداشته باشند نیازی نیست که حسابرسی وجود داشته باشد یک حساب زمانی مفهوم خواهد داشت که قابلیت رسیدگی وتأیید داشته باشد باید دانست که آن حساب حاصل چه عملیاتی است تا بتوان براساس آن حساب ها وعملیات صحت وسقم محتوای حساب را بررسی کرد. گزارشات مالی ازاین قاعده مستثنی نیستند وباید قابلیت تأیید واعتبارداشته باشند.

2- تضاد منافع بین مدیران شرکت مورد بررسی وحسابرس وجود ندارد :

مدیریت به وظیفۀ مباشرتی خود که ادارۀ شرکت است عمل می کند وکاروی برنامه ریزی وادارۀ مستقیم شرکت است.

حسابرس با اظهارنظردرمورد مطلوبیت وارائه منصفانه صورت های مالی به افراد ذینفع به دنبال آن است که برای مدیریت اعتبارواعتماد ایجاد کند بنابراین اهداف این دو می تواند مکمل هم باشد ازطرفی مدیربه عنوان یکی ازاستفاده کنندگان اطلاعات مالی برای تصمیم گیری نیازمند اطلاعات قابل اعتماد است. 

بنابراین منافع مشترکی بین آن ها وجود دارد ومنطقی است که فرض شود تضاد منافع بین مدیران وحسابرسان وجود ندارد. گرچه درزمانی درموارد جزئی امکان تضاد منافع وجود دارد که این موارد ازطریق مذاکره قابل حل است.

3- صورت های مالی وسایراطلاعات مالی فاقد تبانی وموارد خلاف قائده است:

 گرچه حسابرس باید حسابرسی خود را با تردید حرفه ای انجام دهد اما نادیده گرفتن فرض بالا حسابرس را دچارهمان مشکلی می کند که با نادیده گرفتن فرض دوم به وجود خواهد آمد. تقلب عمدتاً نمایی ازتبانی وخلاف عمده است که کشف وجلوگیری ازآن ازوظایف مدیران است گرچه حسابرس درحسابرسی خود رسیدگی هایی کامل ومتقاعد کننده ای انجام می دهد که ازنبود اشتباه با اهمیت تحریف وتقلب درصورت هی مالی اطمینان یابد.

4- وجود سیستم کنترل داخلی قوی سوء استفاده احتمالی را ازبین
می برند:

 دریک سیستم کنترل داخلی قوی امکان تبانی وکارهای خلاف وجود دارد گرچه احتمال آن ضعیف است اگرکنترل های داخلی مناسب نباشند، وجود اشتباهت وتبانی وموارد خلاف باید به دقت بررسی شود اگراین فرضیه نادیده گرفته شود وضعیتی به وجود خواهد  آمد که درآن همواره احتمال تبانی وموارد خلاف وجود دارد پذیرفتن این فرض تأکید براهمیت کنترل های داخلی ومزایای آن برای حسابرس می باشد.

5- تهیه صورت های مالی براساس اصول پذیرفته شده حسابداری سبب ارائه منصفانه آن ها می شود:

 حسابرس ازاستانداردهای حسابداری به عنوان معیاری برای قضاوت درمورد منصفانه بودن صورت های مالی درحسابرسی خود استفاده می کند. وجود این معیارها ضرورت شناخت حسابرسان را ازآن ها فراهم می آورد تا با اطلاع ازروش های تهیه وگردآوری اطلاعات مالی واصول ومفروضات بنیادی شیوۀ کاروبرنامۀ حسابرسی خود را تدوین واجرا نمایند.

6- حسابرس فقط به عنوان حسابرس عمل می کند :

 گرچه حسابرس مستقل می تواند خدمات متفاوتی را به مشتریان ارائه کند اما زمانی که به عنوان یک حسابرس مستقل مسئولیت حسابرسی را پذیرفت باید صرفاً درنقش یک حسابرس کاررسیدگی وآزمون را انجام دهد به عبارت دیگراستقلال حسابرس را به عنوان جوهرۀ اصلی حسابرسی حفظ کند. حسابرسان به دلیل موقعیت حرفه ای خود به ناچارباید ضمن حفظ جایگاه حرفه اعتبارآن را افزایش دهند.

استانداردهای حسابرسی :

برای افزایش کیفیت کارحسابرسان وایجاد هماهنگی بین آن ها موازین وروش های تعیین ولازم الاجرا گردیده که رعایت آن ها مبین کیفیت حسابرسی انجام شده می باشد ومصونیت حسابرسان را درمقابل افراد برون سازمان افزایش می دهد این موازین وروش ها تحت عنوان استانداردهای حسابرسی پذیرفته شده است این استانداردها سه دسته اند :

الف) استانداردهای عمومی که کیفیت حسابرسان وکیفیت کاری آنان را بیان می کند.

ب) استانداردهای اجرایی که بیان گرنحوۀ عمل وبرنامه ریزی کارحسابرسی است.

ج) استانداردهای گزارشگری که بیانگرماهیت ومحتوای گزارش حسابرسان است.

استانداردهای عمومی  حسابرسی :

1- رسیدگی باید توسط فرد یا افرادی انجام شود که دارای صلاحیت علمی وآموزش فنی کافی به عنوان حسابرس باشند. این صلاحیت وتخصص باید دررشته حسابداری وحسابرسی باشد.

2- درتمام موارد مربوط به حسابرس یا حسابرسان باید ازاستقلال رأی برخوردارباشند.

استقلال حسابرس: مهم ترین استاندارد حسابرسی است وبدون آن حسابرسی مفهوم پیدا
نمی کند. حسابرس باید درارتباط با صاحب کاربدون سوگیری خاص استقلال درعمل ودرارتباط با استفاده کنندگان ازگزارش حسابرسی استقلال ظاهری داشته باشد. عدم وجود هرکدام از جنبه های فوق قابلیت اتکاء صورت های مالی حسابرسی شده را از  بین خواهد برد.

3- درانجام حسابرسی وتهیه گزارش حسابرسی، بایستی مراقبت حرفه اي لازم به عمل آيد یعنی ضمن رعایت تمام استانداردهای حسابرسی وآیین رفتارحرفه ای آن ها را مستند کند وشواهد لازم را گردآوری نماید.

استانداردهای اجرا عملیات حسابرسی :

1- عملیات حسابرسی باید به میزان کافی برنامه ریزی شود تا ازانجام آن به گونه ای اثربخش اطمینان حاصل شود. برنامه ریزی یعنی تدوین یک طرح کلی ویک طرح تفصیلی (برنامه حسابرسی) برای تعیین نوع وماهیت زمان بندی، اجرا وحدود روش های حسابرسی مربوط به هرحسابرسی. هدف برنامه ریزی انجام به موقع واثربخش حسابرسی است.

2- شناخت کافی ازساختارکنترل داخلی واحد مورد حسابرسی باید کسب گردد تا برنامۀ حسابرسی همچنین ماهیت، زمان ومیزان آزمون های لازم الاجرا مشخص گردد.

اساساً حسابرس باید ازفرایندهایی که منتج به صورت های مالی وافشائات مربوطه شده شناخت کافی پیدا کند تا براساس آن میزان آزمونهای رعایت ومحتوای ضروری برای حسابرس را تعیین نماید.

3- حسابرس بایستی ازراه بازرسی مشاهده پرس وجو ، دریافت ، تأییدیه محاسبه وروش های تحلیلی شواهد کافی وقابل اطمینان را کسب نماید تا مبنای معقولی برای اظهارنظرنسبت به صورت های مالی واحد مورد رسیدگی به دست آورد. اعتبارشواهد ومدارک قانونی براساس قانون واعتبارشواهد ومدارک حسابرسی براساس قضاوت های حسابرسی تعیین می شود. قضاوت حسابرسی باید سنجیده وبه گونه ای باشد که كفایت (کمی بودن) وقابلیت اطمینان(کیفی بودن) شواهد مورد نیازدرخصوص ارزیابی ادعاهای مدیریت درصورت های مالی را فراهم آورد.

استانداردهای گزارشگری

1- گزارش حسابرس باید تصریح نماید که صورت های مالی طبق اصول پذیرفته شدۀ حسابداری تهیه شده است یا خیر. حسابرس نمی تواند به خوانندگان گزارش حسابرسی اجازه دهد که آن ها رعایت اصول پذیرفته شده حسابداری را درتهیه صورتهای مالی فرض نمایند،بلکه حسابرس باید به طور واضح درگزارش حسابرسی خود به اين مقوله اشاره کند.

2- گزارش حسابرس باید شرایطی را مشخص سازد که درآن چنین اصول پذیرفته شده حسابداری دردورۀ جاری نسبت به دوره قبل به طوریکنواخت رعایت نشده است (ویا این که رعایت یکنواختی درتهیه صورت های مالی انجام شده ودرموارد عدم رعایت با ذکردلایل قابل قبول آثارتغییرروش برصورت های مالی را افشا نموده است.)

3- اطلاعات افشا شده درصورت های مالی منطبقاً کافی تلقی می شود مگرآن که خلاف آن درگزارش بیان شود.

4- گزارش حسابرس باید حاوی اظهارنظرصریح وکتبی حسابرسي درمورد صورت های مالی باشد. نظرحرفه ای حسابرسی مبتنی برشواهد ومدارک گردآوری شده ای است که حسابرس با استناد به آن ها وقضاوت حرفه ای خود اظهارمی دارد.